| |
Nörolog Doç. Dr. Serdar Dağ beyin kapasitesini artırmak için yapabileceklerimiz konusunda sorularımızı yanıtladı:
* Beynin kapasitesi artırılır mı?
Her insanın belli bir beyin kapasitesi vardır. Bunu genetiği belirler.
Fakat bu kapasitenin etkin kullanılması için yapılacak birçok şey
vardır. Örneğin; bir arabanın son göstergesi 180 km ise, 200 km hız
yapılamaz. Fakat iyi bir araba, bakım ve kullanan ile gerekirse son
hıza kadar çıkabilir. Son yıllardaki bunca gelişmelere rağmen, beyin
hâlâ insan vücudunda, hakkında en az bilgiye sahip olunan organdır.
Yapılan çalışmalar ve uzmanlara göre birçok kişi beyin potansiyelinin
çok az bir kısmını kullanmaktadır.
* Okul eğitimi beyni geliştiriyor mu?
Maalesef okullardaki eğitim düzeni; beynin sadece sol tarafını
geliştiren matematik, fen bilgisi ve Türkçe gibi derslere önem
verirken, beynin sağ tarafını geliştiren resim, müzik, el sanatı gibi
derslere pek fazla önem vermez. Halbuki; tarihte başarılı olan
insanlara bakıldığı zaman, bu kişilerin, bilerek veya bilmeyerek sağ ve
sol beyinlerini geliştirmiş kişiler olduğu görülür. Başarılı insanlar
beynin her iki yarısını kullanabilen, gerektiğinde birinden diğerine
geçebilen insanlardır. Sağ lobun duygular ve hayallerin etkisinde
olduğu ve bütünsel öğrendiği, bu yüzden bilgileri sırayla işleyen sol
lobun aksine daha hızlı ve etkili olduğu anlaşılmıştır. Sadece sol lobu
gelişmiş olan ve bu lobu iyi kullanan insanların üretken
düşünebilmeleri için sağ beyni geliştirmeleri gerekir. Çünkü insanın
mucitlik ve üretkenlik kısmını sağ beyin sağlar. Sağ ve sol beyin
birbirini tamamlayan fonksiyonlara sahiptir. Sol beyni gelişmiş bir
kişi sağ beynini de geliştirirse, beyninin kapasitesi, hayal
edemeyeceği kadar fazla artar.
ŞEHİR HAYATI ZORLAR
* Beyni neler olumsuz etkiler?
Özellikle günümüzde büyük metropol şehirlerde yaşamak, hiçbir etken
olmasa da tek başına stres kaynağıdır. Trafik, hava kirliliği, çalışma
şartlarının ağırlığı, zamanla yarışma gibi etkenler beyni ve sinir
sistemini olumsuz etkiler. Aşırı stres; uykusuzluk, sinir, insanlara
tahammülsüzlük durumlarını da beraberinde getirir. Aşırı stres altında
kalan beyin yıpranır, fonksiyonları bozulmaya başlar ve hükmetme
kabiliyeti zayıflar. Örneğin; günlerce uykusuz kalan kişinin hafızası
ve düşünce yeteneği zayıflar, vücut direnci düşer. Böyle durumlarda
hekim yardımı gerekir.
* Stresin beyindeki tahribatı görülebilir bir durum mu?
Sinir ve stres, sinir sisteminin normal işleyen biyokimyasal
mekanizmasını bozar. Bazen geri dönüşümsüz tahribat bile yapabilir.
Özellikle ağır ruhi travmaya maruz kalınca yaşanan şok, buna bir
örnektir. Olumsuz olayların etkisi ile beyinde salgılanan maddeler,
vücuttaki diğer hormonları da aktive eder. Buna bağlı olarak dolaşım
hızlanır, kalp ritmi artar. Kişi yerinde duramaz. Geçici olarak beyin
fonksiyonları zayıfladığı için kişinin bedenine hükmetme kabiliyeti
azalır. Bu yüzden saldırganlık, eşya kırma, bilinçsiz bir şekilde karşı
tarafa zarar verme görülebilir.
* Stresli işlerde çalışanların beyinleri zarar görür mü?
İşyeri en büyük stres kaynağıdır. Ancak unutmayın; profesyonellik,
bulunan her şarta uyum sağlama kabiliyetidir. Dolayısıyla iş yaşantısı
insan yaşamını sürdürmesi için kaçınılmaz ise, iş stresi ile başa
çıkmayı bilmemiz gerekir. Bunun için psikolojik destek almak
gerekebilir. Yurtdışındaki büyük şirketlerde çalışanlara, stresle başa
çıkmanın yollarına dair seminerler verilir. Gerekirse kişilerin birebir
destek alması sağlanır. Neticede sinir ve stres, beyin fonksiyonlarını
olumsuz etkilediği için dikkati azaltır, doğru karar vermeyi engeller,
olaylara objektif bakmayı önler. Eğer kendi kendinize, yaşadığınız
sinir ve stresten kurtulamıyorsanız, uzman desteği almanız ve hatta
gerekirse ilaç tedavisi görmeniz gerekebilir.
İLAÇLA TEDAVİ EDİLEBİLİR
* Sinir ilaçları beyinde tahribata neden olur mu?
Beyin hayali bir organ değildir. Akciğer, böbrek, karaciğer gibi
rahatsızlanabilen bir organdır. Örneğin; karaciğerde tahribat sonucu
salgılanan maddelerin yüksekliği ateş, sarılık gibi belirtilere neden
olur. Beyinde de ruhsal travma, iş stresi vs. gibi etkenlerle
salgılanan maddeler nedeniyle oluşan hasar sonucu; sinir, stres,
uykusuzluk gibi belirtiler oluşur. Diğer organlarda oluşan hasarlar
nasıl ilaçla tedavi ediliyorsa, beyin ve sinir sistemi de ilaçla tedavi
edilebilir. Beyinde işleyişi bozulan biyokimyasal düzen ilaçla
düzeltilmezse hastalık ilerler. Sinir ve stresin beyine vereceği zarar,
ilaçların vereceği zarardan tahmin edemeyeceğiniz kadar fazladır.
* Sinir ilaçları bağımlılık yapar mı?
Bu ilaçlar genelde yeşil ve kırmızı reçeteye tabi ilaçlardır. Bunların
kontrolsüz ve sık kullanılması bağımlılık yapabilir. Sinir sisteminin
tedavisinde esas kullanılan ilaçlar ise bağımlılık yapmayan ilaçlardır.
Ancak bunlar yarım bırakıldığında şikayetler tekrarlar ve ilaca yeniden
başlanınca hasta bunu bağımlılık zanneder. Bağımlılık paniğine
kapılmayın, doktor kontrolünde dozu azaltılarak bu ilaçlar rahatlıkla
bırakılabilir.
Öğrenmenin sonu yoktur. Öğrenme bir başkası tarafından deneyimlerin
aktarılması ile gelişir. Bunun da adı eğitimdir. İyi bir eğitim beyni
geliştirir. Size beyninizi geliştirebileceğiniz birkaç egzersiz önermek
istiyorum:
1- BOL KİTAP OKU
Kitap okumak en faydalı beyin geliştirme yöntemidir. Kitap okumak sağ
ve sol lobu beraber geliştirir. Çünkü kitap okurken sol tarafla takip
edilen ve kavranan kavramlar, sağ tarafta hayal edilir. Bunun için
televizyon izlemek sağ lobu pasif bırakır.
2- BULMACA ÇÖZ
Sık sık bulmaca çözmek, beyni çalıştırır.
3- DENEY YAP
Okunan bilgilerin uygulamaya geçirilmesi önemlidir. Okullardaki deneyler sonucunda dersler daha iyi anlaşılır.
4- HOBİ BUL
Öğrencilikte ve çalışma hayatı içinde resim, müzik veya el işi gibi sağ tarafı geliştirecek hobiler edinin.
5- SPORA BAŞLA
Spor yapmak, yeterli uyumak ve beslenmeye özen göstermek, beynin dinç
ve güçlü kalmasını, olumsuz düşünceleri yok ederek beynin daha kolay
öğrenmesini sağlar. Önerim açık havada kitap okumanız. |
|
